Kiedy myślimy o chrześcijańskim miłosierdziu w sztuce baroku, przed oczami stają nam często monumentalne, dynamiczne sceny pełne aniołów, tłumów i dramatycznych gestów. Tymczasem flamandzki mistrz Michiel Sweerts na swoim płótnie z około 1661 roku robi coś zupełnie przeciwnego. Zamyka jeden z najważniejszych uczynków miłosierdzia w niezwykle intymnym, wręcz introwertycznym kadrze.
Przed nami staje dwóch młodych mężczyzn, a całe napięcie tej sceny rozgrywa się w ciszy – w ich spojrzeniach i dłoniach.
Blask aksamitu i lęk przed zależnością
Po prawej stronie widzimy zamożnego, dostatnio ubranego młodzieńca. Ma na sobie kosztowny, lśniący, karminowy kaftan i luksusową czapę z grubego futra. To człowiek, który nie zaznał w życiu chłodu ani głodu. Zwróćcie uwagę na jego twarz: jest gładka, wręcz dziecięca, a malujący się na niej wyraz to nie duma, lecz głębokie, melancholijne zamyślenie. Chłopak bez słowa podaje białą płócienną koszulę.
Po lewej stronie stoi jego rówieśnik – całkowicie nagi, bezbronny, zmarznięty. Jego dłonie są złożone jak do modlitwy, a ciało delikatnie się cofa.
Sweerts sprowadza temat do napiętej konfrontacji między dwoma osobami – jedną w wystawnym stroju, a drugą nagą, pozornie nieufną wobec ofiarowanych jej szat.
Miłosierdzie to nie tylko dawanie
W tym obrazie najpiękniejsza, a zarazem najbardziej poruszająca jest psychologiczna prawda o pomaganiu. Sweerts nie portretuje tu taniego patosu. Spójrzcie na oczy ubogiego człowieka. W jego wzroku nie ma prostej radości ani wdzięczności. Jest tam niepewność, może odrobina wstydu, a nawet lęku przed upokorzeniem, które tak często towarzyszy przyjmowaniu jałmużny.
Bogaty młodzieniec nie patrzy na niego z góry. Jego wzrok ucieka gdzieś w bok, jakby celowo unikał triumfalnego spojrzenia w oczy obdarowywanego, by nie potęgować jego zawstydzenia. To miłosierdzie pełne taktu i głębokiego szacunku dla ludzkiej godności.
Sacrum ukryte w codzienności
Michiel Sweerts namalował ten obraz w Amsterdamie, będąc w okresie głębokiej osobistej ascezy, regularnych postów i religijnego zaangażowania (niedługo później dołączył nawet do misji chrześcijańskiej w Persji). Ta osobista duchowość bije z każdego centymetra płótna.
Biała koszula, trzymana przez obu mężczyzn, staje się w tej kompozycji swoistym pomostem. Łączy dwa skrajnie różne światy – świat dostatku i świat całkowitego braku. Artysta przypomina nam, że prawdziwe sacrum i spotkanie z Bogiem nie dokonuje się w chmurach, ale właśnie w tym jednym, ziemskim geście: gdy człowiek pochyla się nad drugim człowiekiem, dzieląc się tym, co ma najcenniejsze. Nie tylko ubraniem, ale przede wszystkim – empatią.
<><><><><><><><><><><><><><><>
⚓ Moja blogowa flotylla:
WIDZĘ, CZUJĘ, WIEM i poszukuję - najnowszy blog zawierający popularnonaukowe posty i inne ciekawostki link tutaj
,%20ok.%201629%203.webp)
Brak komentarzy:
Prześlij komentarz