BLOKADA TWÓRCZA Z NUTĄ DOSTOJEŃSTWA.

Adolf Werner, „Nędza” (ok. 1900)

Austriacki symbolista Adolf Werner w swoim poruszającym dziele „Nędza” (znanym w świecie jako „Misery”) serwuje nam genialną i przejmującą alegorię blokady twórczej, ubóstwa oraz wewnętrznych demonów, z którymi przychodzi mierzyć się każdemu, kto kiedykolwiek odważył się chwycić za pióro lub pędzel.

Na płótnie panuje absolutna, psychologiczna duszność. Młody artysta, zaryglowany w swojej ciemnej pracowni, siedzi z głową ukrytą w dłoniach. Przed nim stoi wielka, nienagannie czysta, ale przerażająco pusta sztaluga. Ani jednego pociągnięcia linii, ani jednego zarysu firanek czy palm! Zza jego pleców wyłania się transparentna, upiorna postać w białym całunie, a z głębi mrocznego kąta szczerzy się kolejny kościotrup. Całość trzyma w napięciu silniej niż barometry zwiastujące florydzkie huragany. To obraz skrajnego wycieńczenia i artystycznego impasu.

Jednak, jak dobrze wiedzą moi stali i drodzy Czytelnicy, moje oko  potrafi w każdym wielkim dramacie odnaleźć okruchy naszej ziemskiej, niezwykle współczesnej komedii domowej!

Gdybyśmy na tę ponurą pracownię spojrzeli przez pryzmat katorg współczesnego artysty, zobaczylibyśmy zupełnie inną historię.

To nie jest metafizyczna nędza, proszę Państwa! To jest ewidentnie moment, w którym nasz biedny malarz próbował w nocy wrzucić swój najnowszy post reklamujący jego obraz na jakąś prywatną, ekskluzywną grupę na Facebooku, a administratorka usunęła mu go przed samym świtem za „niezgodność z zasadami społeczności”, bo dzień reklamowy wypadał dopiero w piątek!

Chłopak trzyma się za głowę w kompletnym szoku, mrucząc pod nosem z sądeckim akcentem: „Dyć, jo tyle godzin nad tom reklamom siedzioł, a ta znowu post skasowała!”.

Ta transparentna zjawa za jego plecami to przecież nikt inny, jak jego zniecierpliwiona Muza w białym giezle, która od dwóch godzin czeka z parującym kubkiem herbaty i rzuca mu nienaganne instrukcje:

– Odłóżże te pędzle, bo twoja papużka Elwirkasteki w kuchni już dawno spalone, a w klatce Elwirka znowu drucik dziobem podważa i chce uciekać! Po co ci te wirtualne lajki, skoro prawdziwy pierzasty przyjaciel chce cie na zawsze opuścić.

Kościotrup w tle to zapewne zniecierpliwiony właściciel bazy noclegowej, który przyszedł upomnieć się o potężną hipotekę za pracownię i czeka, aż artysta wreszcie sprzeda choć jeden swój obraz.

Dzieło Adolfa Wernera, choć podbite mrokiem, to przepiękna i dowcipna lekcja o tym, że każdy twórca – bez względu na to, czy maluje w Wiedniu w 1900 roku, czy pisze sagi w Wielkopolsce w 2026 roku – miewa chwile, gdy puste płótno wydaje się potworem. Najważniejsze to nie dać się zaszantażować zjawom, zamknąć laptopa z dumnym uśmiechem, zawiązać drzwiczki klatki sznureczkiem i pamiętać, że po każdej, nawet najbardziej zapiaszczonej blokadzie, zawsze w końcu przychodzi upragnione natchnienie i wielki, autorski sukces.