BLOKADA TWÓRCZA Z NUTĄ DOSTOJEŃSTWA.

Adolf Werner, „Nędza” (ok. 1900)

Austriacki symbolista Adolf Werner w swoim poruszającym dziele „Nędza” (znanym w świecie jako „Misery”) serwuje nam genialną i przejmującą alegorię blokady twórczej, ubóstwa oraz wewnętrznych demonów, z którymi przychodzi mierzyć się każdemu, kto kiedykolwiek odważył się chwycić za pióro lub pędzel.

Na płótnie panuje absolutna, psychologiczna duszność. Młody artysta, zaryglowany w swojej ciemnej pracowni, siedzi z głową ukrytą w dłoniach. Przed nim stoi wielka, nienagannie czysta, ale przerażająco pusta sztaluga. Ani jednego pociągnięcia linii, ani jednego zarysu firanek czy palm! Zza jego pleców wyłania się transparentna, upiorna postać w białym całunie, a z głębi mrocznego kąta szczerzy się kolejny kościotrup. Całość trzyma w napięciu silniej niż barometry zwiastujące florydzkie huragany. To obraz skrajnego wycieńczenia i artystycznego impasu.

Jednak, jak dobrze wiedzą moi stali i drodzy Czytelnicy, moje oko  potrafi w każdym wielkim dramacie odnaleźć okruchy naszej ziemskiej, niezwykle współczesnej komedii domowej!

Gdybyśmy na tę ponurą pracownię spojrzeli przez pryzmat katorg współczesnego artysty, zobaczylibyśmy zupełnie inną historię.

To nie jest metafizyczna nędza, proszę Państwa! To jest ewidentnie moment, w którym nasz biedny malarz próbował w nocy wrzucić swój najnowszy post reklamujący jego obraz na jakąś prywatną, ekskluzywną grupę na Facebooku, a administratorka usunęła mu go przed samym świtem za „niezgodność z zasadami społeczności”, bo dzień reklamowy wypadał dopiero w piątek!

Chłopak trzyma się za głowę w kompletnym szoku, mrucząc pod nosem z sądeckim akcentem: „Dyć, jo tyle godzin nad tom reklamom siedzioł, a ta znowu post skasowała!”.

Ta transparentna zjawa za jego plecami to przecież nikt inny, jak jego zniecierpliwiona Muza w białym giezle, która od dwóch godzin czeka z parującym kubkiem herbaty i rzuca mu nienaganne instrukcje:

– Odłóżże te pędzle, bo twoja papużka Elwirkasteki w kuchni już dawno spalone, a w klatce Elwirka znowu drucik dziobem podważa i chce uciekać! Po co ci te wirtualne lajki, skoro prawdziwy pierzasty przyjaciel chce cie na zawsze opuścić.

Kościotrup w tle to zapewne zniecierpliwiony właściciel bazy noclegowej, który przyszedł upomnieć się o potężną hipotekę za pracownię i czeka, aż artysta wreszcie sprzeda choć jeden swój obraz.

Dzieło Adolfa Wernera, choć podbite mrokiem, to przepiękna i dowcipna lekcja o tym, że każdy twórca – bez względu na to, czy maluje w Wiedniu w 1900 roku, czy pisze sagi w Wielkopolsce w 2026 roku – miewa chwile, gdy puste płótno wydaje się potworem. Najważniejsze to nie dać się zaszantażować zjawom, zamknąć laptopa z dumnym uśmiechem, zawiązać drzwiczki klatki sznureczkiem i pamiętać, że po każdej, nawet najbardziej zapiaszczonej blokadzie, zawsze w końcu przychodzi upragnione natchnienie i wielki, autorski sukces.

SZTUKA NA RUSZTOWANIU

Peter Blume - „Wspomnienie powodzi” (1969)

Dzisiaj  porozmawiajmy o płótnie wybitnego amerykańskiego malarza, Petera Blume’a, który w swoim dziele uwiecznił wielką, włoską tragedię z 1966 roku. 

Gdy rzeka Arno zalała Florencję, niszcząc bezcenne zabytki, cały świat ruszył na ratunek. Blume stworzył obraz pełen potężnego sacrum, skrajnego zmęczenia, ale i niezłomnej nadziei, w której my – jako specjaliści od florydzkich huraganów – odnajdziemy mnóstwo znajomych emocji.

Na płótnie panuje niesamowite, pełne blichtru i dramatyzmu poruszenie. W centrum uwagi znajduje się potężne rusztowanie, na którym konserwatorzy z nabożnym skupieniem odnawiają zniszczony przez wodę fresk przedstawiający anioły w jaskrawych, czerwonych i zielonych szatach. Wyżej, na deskach, praca wre. Jednak na dole, na pierwszym planie, Blume maluje brutalną prawdę o ludzkim wycieńczeniu.

Po lewej stronie, na drewnianej ławce, siedzi rodzina powodziowa. Matka z wiankiem na głowie bezsilnie trzyma na kolanach śpiące, całkowicie opadłe z sił dziecko, a obok nich starszy mężczyzna ukrył twarz w dłoniach, przytłoczony rozmiarem strat. Wokół nich leży spakowany naprędce dorobek życia: walizki, wielki zawiązany tobołek w kwieciste wzory i... całe mnóstwo zielonych tykw oraz dyniowatych owoców wysypujących się z kosza, które woda naniosła prosto pod ich nogi.

I w tym całym monumentalnym dramacie, wprawne oko blogerki i pisarki natychmiast dostrzeże scenę, która do złudzenia przypomina codzienne potyczki w naszym odnawianym hotelu w Port Orange! - patrz "Góral z Krwi i Kości"

To rusztowanie i ta zmęczona rodzina to przecież wypisz, wymaluj moment, w którym Stanisław i Helena spędzili całą noc na zabezpieczaniu okien przed huraganem, a rano okazało się, że znowu trzeba szorować podłogi!

Konserwator na górze, z paletą w ręku, tak zamaszyście macha pędzlem, jak nasz Stanisław swoim hydraulicznym palnikiem w piwnicach. Kobieta w żółtym płaszczu na drabinie pilnuje każdego pociągnięcia linii, zupełnie jak Helena krzycząca z tarasu: „Staszek, pilnuj aniołów, coby im się skrzydła od tej wilgoci nie odkleiły!”.

A te zielone warzywa potoczone po podłodze? To przecież te dzikie, florydzkie grejpfruty, które Jacek z ojcem zbierali z trawnika przed koszeniem trawy! Z kolei ten elegancki pan w zielonym płaszczu po prawej stronie patrzy na swoje wielkie szkice z taką samą dumą i lekkim zszokowaniem, z jakim mój mąż, Henryk, wczoraj w sanatorium w Ciechocinku odkrywał nowe literackie dzieło swojej żony, mrucząc pod nosem: „" jo wiedziałem, że te anioły wyjdą pięknie, ale żeby aż tak?”.

Obraz Petera Blume’a to przepiękna, wizualna lekcja o tym, że bez względu na to, jak wielka powódź lub huragan przetoczą się przez nasze życie, człowiek zawsze w końcu chwyta za pędzel, młotek lub pióro, by na ruinach starego świata odbudować coś zjawiskowego. Bo ludzka krzepa – ta florencka, góralska i florydzka – zawsze ma ten sam, szlachetny i niezłomny odcień.

ROZTERKI ARTYSTY, CZYLI SZMARAGDOWY UŚCISK MUZY

Jean-Auguste-Dominique Ingres, „Rafael i Fornarina” (1814)

Dzisiaj przenosimy się do dziewiętnastowiecznej Francji, by podejrzeć, jak wielki mistrz klasycyzmu, Jean-Auguste-Dominique Ingres, wyobrażał sobie sekrety pracowni samego Rafaela Santi. Przed Państwem dzieło gęste od renesansowego blichtru, nasycone głębokim sacrum i... pewnym ponadczasowym, domowym dylematem, który doskonale zna każdy twórca.

Ale postanowiłam w te rozważania nad obrazem wpleść odrobinkę reklamy mojej nowej powieści "Goral z Krwi i Kości".

Na płótnie panuje absolutne dostojeństwo. Młody, genialny malarz Rafael siedzi przed sztalugą, na której schnie zarys portretu jego ukochanej muzy – słynnej Fornariny. Sama Margarita Luti, ubrana w zjawiskową, ciężką suknię z połyskującego, szmaragdowego aksamitu, czule obejmuje artystę, spoglądając prosto na nas z miną triumfatorki. Rafael jest jednak rozdarty: jego ciało lgnie do ukochanej, ale wzrok ucieka w stronę płótna. Szuka tam doskonałości linii i czystego natchnienia, próbując przelać żywy urok kobiety na nieśmiertelny obraz.

Jednak ucho i oko doświadczonej publicystki i bloggerki natychmiast wyłowią z tego malarskiego blichtru nutę czystej, ludzkiej i niezwykle współczesnej komedii małżeńskiej.

Spójrzmy na tę scenę przez pryzmat codziennych katorg każdego pisarza i malarza, który próbuje pracować w domowym zaciszu.

To nie jest tylko artystyczne natchnienie, proszę Państwa! 

To jest, ewidentnie, moment, w którym Fornarina weszła do pracowni i zastała Rafaela tak potwornie zmęczonego całodziennym dzierżeniem pędzla, że chłopak zaczął po prostu zasypiać na siedząco przed własną sztalugą – dokładnie tak, jak nasz Stanisław przed wieczornym programem o florydzkich huraganach w mojej powieści "Góral z Krwi i Kości".

Margarita, jako zaradna i sprytna kobieta, natychmiast wzięła sprawy w swoje ręce. Usiadła mu na kolanach, unieruchomiła ramię swoim szmaragdowym uściskiem i szeptem wydaje mu nienaganne instrukcje:

– Dyć, Rafaelu, odłóżże ten pędzel na chwilę, bo zaraz oko sobie wykłujesz! Popatrz na ten portret – firanki już dawno namalowane, suknia lśni, a ty wciąż poprawiasz i poprawiasz. Kurier zaraz przyjedzie z ramami, a tyś nawet obiadu nie zjadł! Staszek ( bohater wspomnianej mojej powieści- autorka) w kuchni już steki przypala, a ty dalej nad tym błękitem dumasz!

Rafael patrzy na płótno z miną Staszka z powieści, który właśnie odkrył piasek w hotelowej pompie i zastanawia się, czy administratorka z Rzymu nie usunie mu tego obrazu za „niezgodność z zasadami społeczności” Watykanu. Fornarina jednak wie, że prawdziwe arcydzieło jest już gotowe i czas na zasłużone świętowanie.

 Właścicielka pewnej nowojorskiej strony fb,  po kilku dniach z pewnym sukcesem publikowaniu mojej reklamy na swojej stronie uznała, że... złamałam zasady społeczności. Reklamy wstawia się tylko w jednym dniu tygodnia... w piątki. Czyż można tego warunku nie zauważyć, skoro się ma   cały marketing wydawniczy  na głowie? 

Okazuje się, że można 🤣 

I jak to młodzi powiedzieliby: reklama "poszła się bujać".

 Ale co swoje miała zrobić, to zrobiła. 

Kobiety  amerykańskie już dzisiaj mają...  w swoich domach "Górala z Krwi i Kości", o czym mnie w komentarzach informowały.

Przedstawiony dzisiaj obraz, to przepiękna, malarska lekcja o tym, że za każdym wielkim sukcesem i za każdą skończoną książką zawsze stoi ta druga, bliska osoba, która w odpowiednim momencie potrafi czule złapać nas za ramię, odciągnąć od biurka i z dumnym uśmiechem powiedzieć: „Dosyć tej pracy, Moja Droga. Czas nacieszyć się tym, co  stworzyłaś”.

A ja czekam, bo do mnie dzisiaj zawita kurier, który ma dostarczyć mojego "Górala z Krwi i Kości" .

A na koniec muszę przedstawić, skąd te wkręty o Staszku; 

Oto ta powieść. 

Tadaaaaam !!!!!

DYSCYPLINA, CZYLI STAROŚĆ BEZ REZYGNACJI

 Lilia Vovk - „Nothing for nobody” (2021)

Dziś w tym blogu porzucam na chwilę florydzkie słońce ( związane z promocja mojej najnowszzej powieści "Goral z Krwi i Kości" i salonowe skunksy ( z poprzedniego posta) by zatrzymać się przed dziełem o monumentalnej sile wyrazu. Współczesna artystka Lilia Vovk, której prace można podziwiać m.in. w prestiżowej M.A.D.S. Art Gallery, serwuje nam hiperrealistyczny traktat o ludzkim ciele, nasycony głębokim sacrum i niesamowitą godnością.

Przed Państwem postać o blado-srebrzystych, puszystych włosach, skąpana w surowych odcieniach grafitu i białego węgla. Kobieta wykonuje głęboki, geometryczny skłon, a jej spektakularna, plisowana spódnica rozpościera się wokół niej niczym potężne, ciemne skrzydła. Tytuł brzmi dumnie i nieco tajemniczo: Nothing for nobody (Nic dla nikogo). 

Spójrzcie jednak uważnie na rzeźbę jej pleców. Ta skóra i mięśnie są napięte jak struny w sądeckich skrzypcach  we wspomnianej wyżej mojej powieści . W tej zgiętej sylwetce nie ma ani grama rezygnacji, bezradności czy udręki. To starość dystyngowana, twarda i pełna niesamowitej wewnętrznej krzepy – dokładnie taka, jaka płynęła w żyłach naszego górala Stanisława czy sędziwej Kazimiery z Floriańskiej (z "Sakiewki")

Jednak, jak dobrze wiedzą moi stali Czytelnicy, oko publicysty potrafi w każdym wielkim blichtrze dostrzec okruchy naszej codziennej, ludzkiej komedii.

Gdybyśmy na tę nienaganną pozę spojrzeli przez pryzmat domowych katorg, zobaczylibyśmy kobietę z klasą, która sekundę przed wyjściem na wielki bankiet zorientowała się, że złoty wisior wymknął się z rąk i potoczył prosto pod ciężki, dębowy fotel.

Każdy inny śmiertelnik kucnąłby bez gracji, narzekając na ból w kolanach, ale nie nasza bohaterka! Ona nie kapituluje przed grawitacją. Splata dłonie w nabożnym skupieniu, napina każdy mięsień i z  uporem wykonuje skłon doskonały, pilnując, by misternie ułożone przez fryzjera srebrne włosy nie dotknęły podłogi. Jej postawa zdaje się krzyczeć: „Przecież przed chwilą trzymałam te klucze w ręku, nie ma mowy, bym teraz przez nie straciła fason!”.

To przepiękna, wizualna lekcja o tym, że bez względu na wiek i psikusy, jakie płata nam los, zawsze można zachować nienaganny styl, dumę i pancerne poczucie humoru. Bo prawdziwa siła człowieka nie polega na tym, że zawsze stoi prosto – ale na tym, że nawet gdy życie zmusza go do skłonu, potrafi rozwinąć wokół siebie skrzydła z najwspanialszego, plisowanego jedwabiu. 

Może i ja też schyliłabym się po coś cennego, ale jest jeden problem... Mogłabym już w takiej pozycji  pozostać na stałe i do końca. I jak zmieściłabym się do ostatniego człowieczego mebelka?

Podobno nie ma problemu z szyciem na miarę, może i ten problem dałoby się rozwiązać. 

Hmmm... problem byłby, ale już nie dla mnie 🤣😂

A mój powieściowy bohater GÓRAL Z KRWI I KOŚCI : powiedziałby :  Dyć przeca wiym, że to sama prowda!

SALONOWY BLICHTR Z NUTĄ... AROMATU

 

John Brophy - Dziewczyna ze skunksem (2026)

Dzisiaj  porzucamy na chwilę historyczne zakurzone płótna, by przyjrzeć się dziełu prosto z pracowni współczesnego amerykańskiego mistrza, Johna Brophy’ego. Malarz zaprasza nas do niezwykle wyrafinowanej gry z klasyką, którą moglibyśmy roboczo ochrzcić mianem: Gdyby Leonardo da Vinci miał nieco inne poczucie humoru.

Na pierwszy rzut oka wszystko pachnie tu najwyższym, renesansowym dostojeństwem. Przed Państwem młoda dama o porcelanowej cerze, z włosami misternie upiętymi w misterne pąki bladożółtych róż. Jej suknia to absolutny popis krawieckiego blichtru – lśniący jedwab w kolorze kości słoniowej, zdobiony haftowanymi kwiatami, a wokół szyi dumnie piętrzy się sztywny, plisowany kołnierz. Dziewczyna patrzy na nas z powagą godną hiszpańskiej infantki. Nie drgnie jej ani jeden mięsień na twarzy.

I w tym całym arystokratycznym anturażu, z nabożnym spokojem, dama tuli do piersi... dorodnego, czarno-białego skunksa.

Kontrast między lodowatym spokojem dziewczyny a naturą trzymanego przez nią zwierzątka jest po prostu komediowym majstersztykiem. Skunks, z tym swoim charakterystycznym białym pasem biegnącym przez środek puszystego grzbietu, zerka w stronę widza całkiem sympatycznie. Trudno jednak nie oprzeć się wrażeniu, że cała ta salonowa scena wisi na niezwykle cienkiej, zapachowej nitce.

Szlachetna poza damy nabiera zupełnie nowego, humorystycznego znaczenia, gdy uświadomimy sobie, jakie kryteria musiały stać za tym pozowaniem. To nie jest zwykła renesansowa powaga – to jest, proszę Państwa, artystyczna dyscyplina najwyższej próby. Dziewczyna wie, że najmniejszy gwałtowny ruch, zbyt głośne kichnięcie lub - nie daj Boże - zacięcie się kapeli grającej w tle, mogłoby skłonić jej puszystego modela do uruchomienia swojego flagowego, florydzkiego ujęcia obronnego. Wtedy ten lśniący jedwabny gorset, plisowany kołnierz i misternie wplecione we włosy róże zyskałyby aromat, którego nie zmyłby żaden szlachetny szampon z Chicago.

Nawet te delikatne kwiatowe motywy na rękawach sukni zdają się być cichą, malarską ironią – jakby Brophy sugerował, że w tym salonie zapach świeżych ogrodów Duninowa lada chwila może zderzyć się z brutalną rzeczywistością natury. „Dziewczyna ze skunksem” to genialny, współczesny traktat o tym, że prawdziwa elegancja polega na zachowaniu kamiennej twarzy w każdych, nawet najbardziej... ryzykownych okolicznościach przyrody. Bo życie, zupełnie jak w literaturze, najpiękniej mieni się wtedy, gdy do sztywnego blichtru wkradnie się niespodziewanie mały, czarno-biały łobuz.

KOLORY, KTORYCH NATURA NIGDY SOBIE NIE ZABRANIAŁA

Są takie zasady, które człowiek wymyśla z wielką powagą, a natura zdaje się nawet nie zauważać ich istnienia.

Kiedyś nie wypadało łączyć granatu z zielenią. Róż z pomarańczem również uchodził za zestawienie ryzykowne, niemal za kolorystyczne nieporozumienie. Elegancka kobieta wiedziała, jakie barwy wolno ze sobą zestawiać, a których lepiej nie zapraszać do wspólnej garderoby.

Tymczasem wystarczyło wyjść do ogrodu.

Tam żółć bez skrępowania sąsiadowała z fioletem, czerwień rozpychała się pomiędzy zielonymi liśćmi, a różowe płatki kwiatów potrafiły przybrać odcień tak bliski pomarańczy, jakby oba kolory od zawsze pozostawały w najlepszej przyjaźni.

Nikt ich nie upominał.

Nikt nie mówił: „To do siebie nie pasuje”.

A już najmniej przejmowały się podobnymi zakazami ptaki.

Wystarczy przyjrzeć się upierzeniu niektórych z nich, by nabrać podejrzenia, że natura posiada własną, tajemniczą paletę barw. Taką, w której nie istnieją kolory zakazane, a każda pozorna sprzeczność może okazać się początkiem harmonii.

Spójrzmy choćby na niewielką papużkę falistą. Na jej piórkach spotykają się zieleń, żółć i czerń, a długi ogon przechodzi od zieleni przez błękit aż po głęboki granat. Napawam się jej urokiem cały czas, bo mam ją w domu tuż przy laptopie... Elwirka jej dałam na imię ( po bohaterce mojej powieści... na pamiątkę ).

Według dawnych reguł elegancji należałoby w jej ubarwieniu  może coś poprawić, coś stonować, z czegoś zrezygnować.

Ale co?

Który kolor odjąć, żeby nie odebrać temu maleńkiemu stworzeniu części jego urody? I kto odważyłby się poprawiać naturę?

A przecież ptasie pióra to zaledwie początek.

Wystarczy podnieść wzrok ku niebu o zachodzie słońca.

Tam róż nie pyta pomarańczu o pozwolenie na sąsiedztwo. Złoto przenika czerwień, fiolet spotyka granat, a na granicy światła i cienia pojawiają się odcienie, dla których nie zawsze potrafimy znaleźć nazwę.

Jeszcze piękniej dzieje się wtedy, gdy pod tym niebem rozciąga się jezioro albo morze.

Woda staje się drugim płótnem. Przyjmuje barwy nieba, rozciąga je, łamie drobnymi falami, miesza z własnym błękitem i zielenią. Jeden podmuch wiatru wystarczy, by obraz zmienił się nie do poznania.

Żaden malarz nie zdołałby zatrzymać wszystkich tych przemian. Może jedynie próbować uchwycić jedną chwilę, zanim następna przyniesie nową kompozycję.

A człowiek?

Człowiek przez stulecia podziwiał te widowiska, malował je, opisywał, zachwycał się nimi, po czym wracał do domu i oznajmiał z przekonaniem:

„Granat z zielenią? Nigdy!”

Czyż nie jest to odrobinę zabawne?

Oczywiście moda ma swoje prawa. Zmieniają się upodobania, kanony piękna, proporcje i sposoby zestawiania barw. To, co kiedyś uchodziło za niestosowne, dzisiaj bywa uznawane za śmiałe, nowoczesne i eleganckie.

Ale natura nie czekała na tę zmianę.

Ona od zawsze wiedziała, że harmonia nie musi oznaczać podobieństwa. Że piękno może rodzić się z kontrastu. Że dwa kolory, które człowiek uznał za niezgodne, potrafią stworzyć zachwycającą całość.

I może dlatego tak chętnie przyglądamy się kwiatom, ptakom, niebu i wodzie.

Nie tylko dla ich urody.

Może również dlatego, że przypominają nam o czymś, o czym wśród własnych przepisów i zakazów łatwo zapominamy:

Piękno nie zawsze potrzebuje reguł. Czasem wystarczy pozwolić mu być.

A wszystko to przyszło mi do głowy, gdy spojrzałam na ogon pewnej małej papużki.

Zielony, błękitny, granatowy, z odrobiną żółci i czerni.

Nie zna się na modzie. Nie czyta żurnali. Nie wie nawet, że kiedyś zabraniano łączyć granat z zielenią. I całe szczęście. Bo gdyby wiedziała, może zechciałaby zmienić piórka. A wtedy świat byłby odrobinę mniej kolorowy.

GODNOŚC UKRYTA W SZAROŚCI DNIA

Pedro Lira, - „Kobieta ludu” (1910)

Są obrazy, które zamiast olśniewać blichtrem paryskich salonów, chwytają widza za serce swoją najprostszą, surową prawdą o ludzkim losie. Dzisiaj przenosimy się na drugą półkulę, do Chile, by przyjrzeć się wybitnemu dziełu tamtejszego mistrza realizmu – Pedro Liry. Przedstawiam tym razem  namalowaną pod koniec jego życia, w 1910 roku, poruszającą „Kobietę ludu” (Mujer de pueblo).

Z ciemnego, niemal surowego tła wyłania się sylwetka młodej dziewczyny o potężnej burzy ciemnych, falowanych włosów, spiętych na czubku prostą opaską. Siedzi na zwykłym, prostym drewnianym krześle z wyplatanym siedziskiem – tak dobrze nam znanym ze skromnych, wiejskich i robotniczych domów.

Proszę przyjrzeć się jej pozie. Głowa ciężko oparta na dłoni, łokieć oparty na kolanach i ten wzrok... Wielkie, ciemne oczy dziewczyny patrzą wprost na nas, ale nie ma w nich złości ani buntu. Jest w nich głęboka, przejmująca melancholia, zmęczenie trudną codziennością i ta niesamowita, cicha zaduma nad własnym, niełatwym losem.

Pedro Lira z genialnym wyczuciem bawi się tu światłem i fakturą. Zwróćmy uwagę na ten jeden, wyrazisty akcent, który natychmiast ożywia całą kompozycję – czerwoną chustę zwisającą swobodnie z jej szyi. Czerwień ta, skontrastowana ze skromną, jasną płócienną bluzką o luźnych rękawach, staje się tu symbolem tętniącego pod skóra życia, ukrytych pragnień i dumy, której żadna bieda ani codzienna katorga nie potrafią złamać. Światło padające z lewej strony miękko otula jej zamyśloną twarz, wydobywając z mroku jej naturalne, nienachalne piękno.

Malarz nie potrzebował tu drogich sukni, złoconych ram ani bogatego sztafażu. Pokazał nam kobietę z ludu w jej najbardziej intymnym, zwyczajnym momencie. Patrząc na nią, odczuwamy głęboki szacunek do jej cichej bitwy, którą każdego dnia musi toczyć z życiem. To uniwersalny, malarski hymn na cześć kobiecej godności, która potrafi przetrwać w każdych czasach i pod każdą szerokością geograficzną. Bo czasem ta najzwyklejsza, codzienna szarość kryje w sobie najpiękniejsze i najbardziej przejmujące opowieści.

"PODSZEWKA" SZTUKI - REAKTYWACJA

 

Człowieka charakteryzuje ciekawość (wiem... wiem... nie tylko człowieka), ale przecież nie jest to wada. W końcu kreatywność zasadza się na tej zalecie.

Wprawdzie nie chodzi o to, aby wścibska sąsiadka sprawdzała nas od kuchni, dosłownie zaglądając do naszego garnka, co tam dzisiaj pichcimy na obiad. Chociaż z drugiej strony biorąc, to może pobudzić jej kreatywność i idąc za naszym przykładem, może coś tam w przepisach zmodyfikować i może uniknie sytuacji w domu, ... że   "zupa jest  za słona".

Idąc za ciosem, wprowadzam Czytelnika do garderoby, bo roztrząsać będę ... szafę. Nie swoją... cudzą szafę. Nawet zajmę się... podszewkami ubrań. 

A że nie jestem plotkarą...

to tylko zarekomenduję książkę, a potem przejdę do ... podszewki w malarstwie. 

...po kolei...

Książka pod tytułem "Pod podszewką. Prawdziwy wizerunek pisarza" autorstwa Sylwii Stano i Zofii Karaszewskiej.

Nie będę silić się na własną recenzję, bo jeszcze sama  tej książki nie kupiłam, ale zachęca mnie do jej nabycia następująca recenzja   zamieszczona na stronie practest.com.pl

Specjalnie wytłuściłam na czerwono zdanie, które w zasadzie powinno być myślą przewodnią tego wpisu.

"Kolekcja mody jest trochę jak książka, w której poukrywane są zaskakujące pomysły, znaczenia i historie. Pod podszewką można często znaleźć o wiele więcej, niż widać na pierwszy rzut oka.

"Pod podszewką" to opowieści, stroje i fotografie pisarzy. Autorki asystowały bohaterom w procesie tworzenia. Powstało kilkanaście human stories, które pozwalają wejść do świata pisarza od kuchni, a w tym przypadku – od strony szafy. Co w niej wisi? I dlaczego? Rozmowy dotyczą poszukiwania siebie, wizerunku i poglądów na życie. Sukience z granatowego jedwabiu z wyłaniającą się halką przedstawiającą rycinę, w której Olga Tokarczuk odbierała nagrodę Bookera, towarzyszy cała opowieść. I tak jest w przypadku wszystkich autorów. Każdy prezentowany tu strój jest częścią niepowtarzalnej i unikatowej kolekcji literackiej.

W ramach projektu powstała cała garderoba – od kapelusza do skarpetek (m.in. trencz jak z kryminału; marynarka z wszytym wierszem; koszula w paski z biblii Gutenberga; czerwona suknia z pajęczyną na plecach; kimono; damski garnitur i męska bielizna z haiku Basho). Projektanci kolekcji to nie tylko wspaniali pisarze – to też osoby, dla których wizualna sfera istnienia jest ważna, którzy świetnie potrafią się zaprezentować i robią to z pełną świadomością. I nie boją się o tym mówić ."

Nie wiem, czy dobrym przykładem takiej podszewki może być niedomalowany obraz (już bardzo trafione przykłady będą dalej, proszę o cierpliwość :)  )

Za przykład niedokończonego obrazu, który uwidacznia niedomalowanie, czyli przedstawia podrys obrazu niech będzie "Autoportret" Anny Bilińskiej-Bohdanowicz z 1882r., malowany w Paryżu, który znajduje się w Muzeum Narodowym w Warszawie.

W 1892 roku Anna poślubiła lekarza Antoniego Bohdanowicza, z którym planowała wyjechać do Warszawy. Artystka postanowiła zrealizować swoje marzenie i otworzyć tam szkołę artystyczną dla kobiet. Przed wyjazdem do kraju powstrzymało ją prestiżowe zlecenie, które zdecydowała dokończyć w Paryżu. Słynny kolekcjoner sztuki Ignacy hrabia Korwin-Milewski, twórca galerii portretów najsłynniejszych polskich artystów, uznał, że powinien się tam znaleźć także portret samej Bilińskiej, który zawisłby w towarzystwie m.in. Józefa Chełmońskiego. Niestety, malarka nie dokończyła autoportretu. Stan jej zdrowia drastycznie się pogorszył, a diagnoza nie dawała żadnych nadziei: Bilińska cierpiała na reumatyzm i poważną chorobę serca, której pierwsze symptomy odczuwała już 10 lat wcześniej. W Warszawie, wraz z mężem spędziła ostatnie, bardzo trudne miesiące. Kres nadszedł 4 kwietnia 1893 roku. Anna Bilińska zmarła w wieku 38 lat – boleśnie młodo, w pełni rozkwitu twórczego.

 (Pełny tekst o Annie Bilińskiej na stronie laminerva.pl tutaj )

Underdrawing to rysunek przygotowawczy wykonywany na podłożu malarskim przed nałożeniem farby,  na przykład imprimatura lub podkład . Podrys był szeroko stosowany przez XV-wiecznych malarzy, takich jak Jan van Eyck i Rogier van der Weyden . Ci artyści tworzyli podrys za pomocą pędzla, używając  czarnej farby na bazie węgla i wody tuż  przed podkładem i malowaniem farbami olejnymi.

W niektórych przypadkach podrys można wyraźnie zwizualizować za pomocą reflektografii w podczerwieni, ponieważ pigmenty z czernią węglową absorbują światło podczerwone, podczas gdy pigmenty nieprzezroczyste, takie jak biel ołowiowa, są przezroczyste w świetle podczerwonym. Podrys w wielu pracach, na przykład "Zwiastowaniu" (van Eyck, Waszyngton) czy "Portretu Arnolfini" , pokazuje, że artyści dokonywali przeróbek , czasem radykalnych, w swoich kompozycjach.

To "zjawisko" to pentimenty", co ja osobiście nazywam "podszewką" obrazów.

Co to takiego?

Pentimento (liczba mnoga pentimenti) w malarstwie to „obecność lub pojawienie się wcześniejszych obrazów, form lub kresek, które zostały zmienione i zamalowane”.

Pentimento może wskazywać, że kompozycja pierwotnie w rysunku przygotowawczym miała jakiś element, na przykład głowę lub rękę, w nieco innym miejscu, lub że element, którego nie ma już w ostatecznym obrazie, był pierwotnie planowany. Zmiany mogły zostać dokonane w podrysie obrazu lub w widocznych warstwach farby różniących się od podrysu, lub w wyniku pierwszego malowania elementu, który został zamalowany.

"Kuszące jest wyobrażenie sobie, że fałszowanie obrazów jest zjawiskiem całkowicie nowoczesnym. Na długo przed Photoshopem, jeszcze zanim sowieccy cenzorzy usunęli Trockiego z historii, artyści zostali wezwani do malowania i kontynuowania prac swoich poprzedników. Biedny Daniele da Volterra zyskał przydomek Il Braghettone – producent bryczesów – po tym, jak podjął się malowania liści figowych i przepasek na biodra, aby zakryć szokujące genitalia z Sądu Ostatecznego Michała Anioła.

Być może żadne większe dzieło sztuki nie przeszło bardziej radykalnej transformacji niż XV-wieczny ołtarz przypisywany wielkiemu niderlandzkiemu mistrzowi Hugo van der Goes, który zamienił ściany Metropolitan Museum of Art w Nowym Jorku na wystawę w Christie's, gdzie będzie trafi do sprzedaży na aukcji Starych Mistrzów w tym samym mieście 27 kwietnia. Jak ujął to historyk sztuki Claus Grimm, publikując obraz w 1988 roku, jego ponowne odkrycie to „historia o Kopciuszku, w której główna postać była tak sprytnie ukryta za szmatami, że pokolenia historyków sztuki ją zignorowały.

Ten duży panel rozpoczął życie jako Dziewica z Dzieciątkiem otoczona przez świętych, umieszczona pod wyszukanym baldachimem architektonicznym przed krajobrazem. 

Virgin and Child with Saints (c. 1472),
attributed to Hugo van der Goes

Do czasu nabycia go w XVIII wieku przez hrabinę Pomfret z Easton Neston w Northamptonshire był to królewski portret małżeński. Matka Boska z Dzieciątkiem zniknęła, zastąpiona przez wnętrze kościoła; Św. Ludwik przemienił się w Henryka VII, a boso św. Jan Chrzciciel zmienił płeć, by stać się skromną Elżbietą York. Utraciwszy zarówno kapelusz kardynalski, jak i lwa, św. Hieronim został biskupem. 

Warstwy malarskie na figurach Marii i św. Jana Chrzciciela zostały zeskrobane i przemalowane, aby stworzyć obraz noszony nazwę "Zaślubiny Henryka VII i Elżbiety York" lub "Portret małżeński". Późniejsze dodatki zostały usunięte w 1983 roku.

Claus Grimm słusznie przypuszczał, że to przemalowanie datuje się na jakiś czas w protestanckiej Anglii z końca XVI lub początku XVII wieku, kiedy szerzyły się gwałtowne antykatolickie nastroje.

Sprzedany przez rodzinę Pomfret w 1753 roku panel przeszedł do konesera Horacego Walpole i Strawberry Hill. W 1842 roku został nabyty przez Johna Denta z zamku Sudeley w Gloucesterhsire, którego potomkowie sprzedali go około 140 lat później nowojorskiemu kolekcjonerowi. Nowy właściciel skierował go do konserwacji i podjęto śmiałą decyzję o usunięciu przemalowania. Baśniowa matka chrzestna tej opowieści, konserwator David Bull, ujawniła nie tyle Kopciuszka, co Śpiącą Królewnę.

Odsłonięto znaczące obszary oryginalnej powierzchni farby, w tym piękne martwe szczegóły otwartej kadzielnicy Dziewicy i szklanego wazonu z orlikiem, ale także, co niezwykłe, oryginalny rysunek samej Dziewicy z Dzieciątkiem, zachowany pod wciąż nienaruszoną warstwą podkładu ochronnego. Niezwykle rzadko zdarza się, aby podrys gotowego obrazu był widoczny gołym okiem, a nie przez reflektografię w podczerwieni, i nic dziwnego, że Met powinien chcieć, aby ołtarz był publicznie widoczny, aby wszyscy mogli go zobaczyć. (Nieuchronnie pojawią się krytycy narzekający na wykorzystanie galerii Met jako witryn sklepowych, chociaż muzeum skrupulatnie popełniło błąd, nazywając wypożyczenie „Niderlandzkim (Gandawskim) Malarzem”.) Grimm przekonywał do uznania autorstwa do Hugo van der Goesa, opinia poparta obecnie przez Petera van den Brinka. Francois de Poortere Christie opisuje dzieło jako „jeden z najważniejszych XV-wiecznych obrazów flamandzkich pozostających w prywatnych rękach” i dociera do bloku z szacunkową wartością 3–5 milionów dolarów.

Dawno, dawno temu taki skompromitowany obraz uznano by za nadający się tylko do kolekcji muzealnej. Jednak dla oczu przyzwyczajonych do niekonsekwencji powierzchni większości sztuki nowoczesnej i współczesnej, ten panel może okazać się kuszącą perspektywą również dla pewnego rodzaju prywatnego kolekcjonera."

(apollo-magazine.com)

Przyczyny niedokończenia obrazu, zmiany rysunku w trakcie malowania lub wręcz zamalowania pewnych elementów lub zamalowania całości, czasem bywają zagadkowe.

Ciekawe, dlaczego pewien malarz zamalował obraz ... Marii, królowej Szkotów?

Upiorny portret Marii, królowej Szkotów, ukrywany przez wieki

Zdjęcie rentgenowskie ujawniło zaginiony portret

autor: Sarah Laskow

27 października 2017 r.

Atlas Obscura

Jest to zdjęcie rentgenowskie sir Johna Maitlanda Adriana Vansona, przedstawiające portret kobiety uważanej za Marię, królową Szkotów (fot. dzięki uprzejmości Szkockiej Narodowej Galerii Portretów)

"NIEWIELE JEST WSPÓŁCZESNYCH PORTRETÓW Marii Królowej Szkotów. Zamieszana zarówno w morderstwo męża, jak i spisek mający na celu zamordowanie jej kuzynki, królowej Elżbiety I, była, delikatnie mówiąc, kontrowersyjną królową.

To sprawia, że nieznany wcześniej, niemal upiorny portret straconej królowej, jest historycznym znaleziskiem .

Badając zestaw obrazów dwóch holenderskich artystów pracujących w Szkocji, konserwatorka Caroline Rae odkryła białe linie kobiecego portretu pod obrazem szkockiego szlachcica. Rae używał zdjęć rentgenowskich do badania technik artystów Adriana Vansona i Adama de Colone. Ukryty portret był niespodzianką.

Portret Sir Johna Maitlanda, 

autorstwa Adriana Vansona

(fot. dzięki Uprzejmości Scottish 

National 

Portrait Gallery)

Adrian Vanson rozpoczął pracę nad portretem około 1586 roku i poczynił postępy na twarzy, kapeluszu i szyi, zanim porzucił pracę. Nie malowałby z natury, ale prawdopodobnie z kilku miniatur stworzonych z nią nie tak dawno. Maria została stracona w 1587 r. za spisek przeciwko życiu królowej Elżbiety, a biorąc pod uwagę klimat polityczny, wydaje się, że osoba, która zleciła wykonanie tej pracy, przemyślała to lepiej.

W 1588 Vanson zamalował oryginalny portret i przekształcił go w portret szkockiego szlachcica, Sir Johna Maitlanda, kanclerza szkockiego króla. Ale elementy oryginalnego portretu pozostały: niedokończona suknia Marii stała się jego kaftanem, a jej prawa ręka stała się bardziej męska i wkomponowana w nowe dzieło. Przez stulecia nikt nie podejrzewał, że zaginione dzieło kryje się pod tym portretem, dopóki prześwietlenie nie ujawniło Marii."

Kilka portretów królowej Marii Stuart:

Maria Stuart,
jako młoda kobieta

Królowa Maria
z synem królem Jakubem

Królowa Maria
Queen of Scots
(1542-15870)
- w niewoli
(portret pośmiertny)

Na zakończenie piękny wiersz naszego noblisty o podszewce świata.

Czesław Miłosz, 1991

Sens

Kiedy umrę, zobaczę podszewkę świata.

Drugą stronę, za ptakiem, górą i zachodem słońca.

Wzywające odczytania prawdziwe znaczenie.

Co nie zgadzało się, będzie się zgadzało.

Co było niepojęte, będzie pojęte.

- A jeżeli nie ma podszewki świata?

Jeżeli drozd na gałęzi nie jest wcale znakiem

Tylko drozdem na gałęzi, jeżeli dzień i noc

Następują po sobie nie dbając o sens

I nie ma nic na ziemi, prócz tej ziemi?

Gdyby tak było, to jednak zostanie

Słowo raz obudzone przez nietrwałe usta,

Które biegnie i biegnie, poseł niestrudzony,

Na międzygwiezdne pola, w kołowrót galaktyk

I protestuje, woła, krzyczy.

..................................................

Dopisek w dniu 13.10.2021

Ukryta "Skulona naga kobieta"  Picassa ujawniona i ożywiona sztuczną inteligencją

Jack Gui opublikował 11 października 2021 na stronie edition.cnn.com:

Nagi portret  skulonej kobiety, ukryty pod powierzchnią obrazu Pabla Picassa , został odkryty przy użyciu sztucznej inteligencji, zaawansowanej technologii obrazowania i druku 3D.

Nazywany „Samotną przyczajoną nagością” rekreacja jest dziełem Oxii Palus, firmy, która wykorzystuje technologię do wskrzeszania utraconych dzieł sztuki, zgodnie z oświadczeniem wysłanym w poniedziałek do CNN.

Picasso zamalował postać podczas kręcenia „Posiłku ślepca” w 1903 roku. Akt został częściowo ujawniony przez nałożony obraz z fluorescencji rentgenowskiej (XRF), ale Oxia Palus „przywróciła do życia ukrytą pracę, " zgodnie z oświadczeniem.

W tym celu firma wykorzystała obrazowanie XRF i przetwarzanie obrazu, aby odsłonić zarys ukrytego obrazu, a następnie przeszkoliła sztuczną inteligencję, aby dodać pociągnięcia pędzlem do portretu w stylu Picassa.

Następnie wygenerował mapę wysokości portretu, aby nadać mu teksturę, i wydrukował obraz na płótnie przy użyciu technologii druku 3D.

Oxia Palus została założona przez George'a Canna i Anthony'ego Bourached, parę doktorantów w dziedzinie uczenia maszynowego na University College London (UCL).

Sztuka jest magazynem złożonych informacji, a uczenie maszynowe rozwinęło się do tego stopnia, że ​​może nam pomóc analizować te informacje, powiedział Bourached w rozmowie z CNN.

„Mamy teraz złożone systemy, które mogą nam pomóc lepiej zrozumieć naszą historię i kulturę” – powiedział.

Podczas gdy zdjęcia rentgenowskie są przydatne w ujawnianiu obrazów, które zostały zamalowane, sztuczna inteligencja dodaje kolejną warstwę do naszej analizy, dodał Bourached.

Akt pochodzi z okresu niebieskiego Picassa, na początku jego kariery, a według Canna artysta nie chciałby zamalować postaci.

„W czasie, gdy Picasso malował Samotny przyczajony akt i Posiłek niewidomego był biedny, a materiały artystyczne były drogie, więc prawdopodobnie zamalował poprzednią pracę z niechęcią” – powiedział Cann w oświadczeniu.

Postać kobiety pojawia się także w obrazie Picassa „La Vie” i kilku jego szkicach, co sugeruje, że artysta mógł do niej żywić – dodał.

„Mam nadzieję, że Picasso byłby szczęśliwy wiedząc, że skarb, który ukrył dla przyszłych pokoleń, został w końcu ujawniony, 48 lat po jego śmierci i 118 lat po ukryciu obrazu” – powiedział Cann w oświadczeniu.

Ty Murphy, specjalista od Picassa w londyńskiej firmie Domos Art Advisors zajmującej się badaniem due diligence, powiedział, że obraz stworzony przez sztuczną inteligencję wygląda jak okres błękitu Picassa, ale po dokładnym przyjrzeniu się ekspertowi prawdopodobnie byłby w stanie rozpoznać, że nie był to oryginał. .

Jednak ciągły rozwój w uczeniu maszynowym i drukowaniu 3D powinien zapewnić jeszcze dokładniejszą pracę w przyszłości – dodał.

„Daj mu trochę czasu”, powiedział Murphy: „Jak tylko te technologie się pojawią, staną się bardzo przekonujące”.

Podczas gdy niektórzy w świecie sztuki krytykowali to podejście, Murphy nie ma problemu z wykorzystaniem uczenia maszynowego do tworzenia nowych dzieł.

„Historia pokazała nam, że ludzie zawsze będą naśladować prace innych artystów”, powiedział, dodając: „To eksploracja umysłu Picassa”.

David Dibosa, który prowadzi kurs magisterski z kuratorstwa i kolekcji w Chelsea College of Arts w Londynie, powiedział, że każdy, kto lubił pracę Picassa, byłby podekscytowany pojawieniem się tego obrazu i pochwalił połączenie technologii w pracy w tym utworze.

Zakwestionował jednak potrzebę wydrukowania portretu na płótnie, pytając, czy byłby bardziej dostępny, gdyby był dziełem cyfrowym.

„Jest wielu ludzi, którzy nigdy nie byliby w stanie zobaczyć dzieła sztuki z limitowanej edycji, nawet gdyby zostało pokazane w pobliskim muzeum” – powiedział Dibosa.

„Podkreślając The Lonesome Crouching Nude jako cyfrowe odkrycie stworzone dla świata online”, powiedział, „możemy umieścić Picassa w centrum uwagi, aby sprostać nowym realiom XXI wieku”.

Dzieło sztuki będzie można oglądać na targach Deep AI Art Fair w Londynie od środy do niedzieli.

EGZOTYCZNY TEATR ILUZJI

Frank Duveneck - "Turecki giermek ( 1876)

Dzisiaj, po dluższej przerwie, przyjrzymy się dziełu, które na pierwszy rzut oka hipnotyzuje widza swoją surową, orientalną atmosferą, ale przy bliższym poznaniu odsłania przed nami fascynującą grę pozorów i symboli. 

Przed Państwem „Turecki giermek” (znany też jako The Turkish Page) autorstwa amerykańskiego mistrza Franka Duvenecka.

Na pierwszym planie widzą Państwo znużonego, bosego chłopca w czerwonym fezie, u stóp którego rozgrywa się niezwykły dialog natury z przedmiotem. Oto wspaniała, biała papuga kakadu z nastroszonym, pomarańczowym czubem, pochyla się z zaciekawieniem nad metalową misą.

I tu docieramy do najbardziej zagadkowego elementu tego płótna, który tak często intryguje miłośników sztuki. W misie, obok ciemnych winogron, lśni jaskrawy, owalny kształt. Ptak, misa i... jajo? – zapyta wielu z nas, dając się ponieść genialnej iluzji malarza. 

Ta intrygująca żółta bryła to w rzeczywistości dojrzała cytryna. Jednak Duveneck nie umieścił jej tam przypadkowo. W XIX-wiecznym malarstwie cytryna, będąca towarem luksusowym i sprowadzanym z dalekich krajów, była symbolem statusu, ale tutaj, w sąsiedztwie egzotycznego ptaka, jej owalny kształt staje się wizualną metaforą jaja – symbolu początku, narodzin i kruchości życia. 

Papuga nie szuka pokarmu, ona bada ten tajemniczy obiekt, jakby próbowała odnaleźć w nim cząstkę własnego, utraconego świata.

Obraz jest genialnym popisem faktur. Proszę zwrócić uwagę, jak gęste, śmiałe pociągnięcia pędzla mistrza zderzają ze sobą skrajności: puszystość piór kakadu, chłód miedzianego dzbana, matową skórę dziecka i drapieżność lamparciej skóry, na której siedzi giermek.

Duveneck namalował to dzieło w Monachium, zamykając w nim całą ówczesną tęsknotę Europy za egzotyką Bliskiego Wschodu. Ale pod tym orientalnym sztafażem kryje się coś znacznie głębszego – uniwersalna opowieść o tęsknocie, samotności i pięknie, które rodzi się w najmniej oczekiwanych momentach. Zupełnie tak, jak ta lśniąca cytryna, która w oczach wrażliwego widza potrafi stać się początkiem nowej, poetyckiej opowieści.